Deugdelijke dames
Jaconelle Stas-Schuffel en Marga Haas kijken naar de zeven deugden zoals Giotto ze schilderde in de Scrovegni-kapel in Padua.De zesde deugd is: Spes, hoop
Marga Haas: ‘Wat een mooi beeld! Zo eenvoudig – het gaat echt maar om één ding! Heel helder.’
Jaconelle Stas-Schuffel: ‘Leg eens uit wat je precies bedoelt.’
MH: ‘Er is bijna niets dat afleidt. Alle aandacht gaat naar die kroon, die Spes wil pakken. En er is maar één beweging: de vrouw die naar de kroon reikt. En ze is er zó op gericht dat ze de grond heeft losgelaten en zweeft.’
JSS: ‘Zie je ook dat haar gewaad rimpelt? Daardoor lijkt het zelfs alsof ze vliegt.’
MH: ‘Hoop geeft je vleugels, zeg maar.’
JSS: ‘En die heeft ze ook.’
MH: ‘Die kroon, die ze zo graag wil hebben, waar staat die eigenlijk voor?’
JSS: ‘Die staat voor eeuwige zaligheid, de overwinning op de dood. Ze vliegt naar de hemel om daar gekroond te worden en een plaats te verkrijgen.’
MH: ‘Dus die kroon, die is zeg maar van de hemel?’
JSS: ‘Ja, hij wordt ook aangereikt door een engel. En dat is opvallend, want in de gotische beeldhouwkunst wordt Spes ook vaak op deze manier weergegeven, alleen komt die engel daar meestal niet voor.’
MH: ‘Waarom heeft Giotto die hier dan geschilderd?’JSS: ‘Dat heeft mogelijk te maken met de plek in de kapel waar Spes geschilderd is. Zij bevindt zich aan de rand van de muur met het Laatste Oordeel, en zij vliegt omhoog naar de kant waar de zaligen zich bevinden. Op afbeeldingen van het Laatste Oordeel komen vaak engelen voor die de zaligen kronen.’
MH: ‘Dus ze is al een beetje op weg naar de hemel?’
JSS: ‘Ja, en in die zin is de afbeelding ook een uitbeelding van een tekst van Paulus* waarin hij aanraadt de deugden te betrachten, ‘in afwachting van het geluk waarop wij hopen’. En dat is natuurlijk de genade. Als je in de kapel naar het Laatste Oordeel op de achterwand toeloopt, passeer je alle deugden, en als laatste dus Spes, die op weg is naar de hemel. Zo wordt heel invoelbaar wat Giotto wilde zeggen: een deugdzaam leven wordt beloond.’
* Titus 2:11-14: ‘Gods genade is openbaar geworden tot redding van alle mensen. Ze leert ons dat we goddeloze en wereldse begeerten moeten afwijzen en bezonnen, rechtvaardig en vroom in deze wereld moeten leven, in afwachting van het geluk waarop wij hopen: de verschijning van de majesteit van de grote God en van onze redder Jezus Christus. Hij heeft zichzelf voor ons gegeven om ons van alle zonde vrij te kopen, ons te reinigen en ons tot zijn volk te maken, dat vol ijver is om het goede te doen.’
Jaconelle Stas-Schuffel schrijft vaker over iconografische thema’s in de beeldende kunst. Kijk ook op www.xs4all.nl/~schuffel. Marga Haas is eindredacteur voor FIER.
