Waar gaat feministische theologie over

Met de emancipatiestrijd van de 60-er en 70-er jaren, die door grote groepen vrouwen werd opgepakt, ontstond ook de feministische theologie. In die jaren was de verbeelding aan de macht. Studenten roerden zich op de faculteiten en op het Hoger Beroeps Onderwijs. Overal gonsde het van acties en discussies tegen de heersende macht. En alles wat in de pas liep met het gezag werd als kleinburgerlijkheid afgedaan. Daar trok men de neus voor op. Lange haren, flower power, vrije seks waren in begeleidt door de beat van rockmuziek. Het was de tijd van Love and Peace en Leve de Vrijheid. Heilige huisjes werden gesloopt en alles werd onder kritiek gesteld. Marxisme was in en kapitalisme was uit. Alle normen die als van nature werden voorgesteld, waren suspect. Het was een tijd van heroriëntatie: alles moest opnieuw uitgevonden worden.
In deze context ontstond het feminisme en daarmee samengaand de feministische theologie.
De Kerken verloren hun overtuigingskracht en de geloofsdoctrines werden of verworpen of onderworpen aan kritische analyses. Met name in de katholieke kerk – die net de verfrissende wind van het Tweede Vaticaans concilie meemaakte – was menig kerklid van goedgelovig naar bewust gelovige geëmancipeerd. De kerkelijke leiders als representanten van het leergezag stonden niet meer centraal. In plaats daarvan ging het over Gods Volk onderweg. En Gods Volk waren wij allemaal! Over de inzichten van het concilie werd in de meeste parochies gediscussieerd en zowel  vrouwen als mannen bevrijdden zich van de gangbare en vaak knellende ge- en verboden.
Met bewegingen als Wij Vrouwen Eisen en Vrouwen oriënteren zich Op de Samenleving (VOS) werden vrouwen zich bewust van haar ondergeschikte rol en positie in Kerk en Maatschappij. Gelijke rechten stonden nu voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen in opleiding, carrièremogelijkheden en salariëring. Een slimme  meid was goed op haar toekomst voorbereid. Haar voorland was niet alleen meer gericht op kinderen baren en de zorg voor man en kinderen. Gelijkwaardige behandeling op alle fronten was de inzet.
In de katholieke kerk lieten de vrouwelijke religieuzen zich ook niet onbetuigd. Ze hebben baanbrekend werk verricht via de congregaties, maar ook binnen de traditionele vrouwenbewegingen en de Vrouw en Geloofbewegingen. Zij waren niet alleen solidair met de vrouwenstrijd, zij waren ook deelgenoten in die strijd.
Ondertussen studeerden vrouwen af aan de universiteiten en promoties in alle theologische vakken volgden.
Vanaf 1970 zijn er veel theologische studies vanuit het perspectief van vrouwen verschenen. Dit gebeurde praktisch op wereldwijd niveau: in de Verenigde Staten, Latijns Amerika, Azië en Afrika en natuurlijk ook in de Europese landen waaronder Nederland.
Feministische theologie heeft zich binnen zeer korte tijd op een wetenschappelijke manier ontwikkeld als fundamentele cultuurkritiek: de wetenschappelijke benadering, lees mannelijke benadering, kwam zwaar onder kritiek te staan.
Tot voor kort werd vooral ook de theologie alleen door mannen beoefend met als gevolg dat het menselijk bestaan en menselijke ervaringen als mannelijk werden voorgesteld. Deze manier van denken is door vrouwen in de loop van de geschiedenis eigengemaakt, geïnternaliseerd. Deze eenzijdige benadering en voorstelling van zaken werd binnen de Vrouwenstudies aan de kaak gesteld. Ook werd het gangbare mannelijke Godsbeeld in de feministische theologie onder de loep genomen.
Waar het in de feministische theologie om gaat is welke ervaringen van vrouwen bevrijdend zijn en welke onderdrukkend. Kan het mannelijk Godsbeeld overeind blijven wanneer we lezen in Genesis dat de mens, als mannelijk en vrouwelijk werd geschapen naar Gods beeld?  Van deze bevrijdende gedachte is menig vrouw zich bewust geworden. Zonder aanzien des persoons is ieder mens beeld van God: homo, hetero, wit, zwart, rijk, arm, christen, moslim, jood, hindoe, boeddhist, leek, priester etcetera, etcetera.
Ondertussen is, mede door nieuwe inzichten en verdere studie, de term feministisch perspectief vervangen door gender perspectief dat wil zeggen dat vanuit deze benadering ook de sociaal, historisch en culturele aspecten meegenomen worden.
Een poging dus om tot een vollediger begrip te komen van de werkelijkheid zoals die zich manifesteert.
Theologisch gezien staat ook deze benadering in het teken van uiteindelijke bevrijding van vrouwen en mannen, van iedereen dus.

Ria klein Tank